Myndlist

Hér má finna lista yfir þau verk sem ég hef sett hér inn. Það ætti að auðvelda ykkur leið beint inn í hvert verk fyrir sig.  Listinn er í aldursröð og það nýjasta efst á listanum. 
Fyrir neðan Svona er lífið er svo annar listi, með smærra letri, yfir einstaka hluta heildarverksins.  Með öllum verkunum er skýring á tilurð verksins sem og forsaga þess.

Góða skemmtun

---------------------------

Efnisyfirlit:

Svona er lífið
     Sinnisveik 
     Á bak við lás og slá
     Í kaldri veröld vímuefna
     Endastöðin

Óður til pabba

Undir þungu fargi

Andartak

Þrjár sólir á lofti

 

Endastöðin

Endastöðin

Það má vel vera að við viljum verða gömul, en við ætlum ekki að enda ævina á elliheimili, með stútkönnu og bleyju.

Hans æska var annars konar en þeirra barna sem nú alast upp, það voru engin plastleikföng.  Leggur og skel dugðu vel til leikja og svo hafði hann alla náttúruna í kringum sig.  Stundum var kalt í kotinu og þá settist hann við eldavélina hjá mömmu sinni og ornaði sér og á stundum gaukaði hún að honum aukabita úr pottinum.  Hann átti sína drauma og sín áform sem hæfðu þeim stað sem hann var staddur á.

En lífið var það sem kom fyrir hann á meðan hann var upptekin við önnur áform.

Hann byrjaði snemma að vinna, fór til sjós aðeins 14 ára, líkt og svo margir jafnaldrar hans.  Vann sig upp frá því að vera messadrengur upp í skipstjórann. 
Hann kvæntist og eignaðist börn og buru.  Lífið var þeim bæði gott og illt, pestir og plágur, fátækt og basl, gleði og sorg.  Verst þótti honum þegar þau misstu tvö af börnunum sínum, þá hélt hann að sorgin myndi einnig taka frá honum konuna.  En þau höfðu það af, stóðu þétt saman og héldu áfram sinn veg.  Það voru margir sem líkt var ástatt um.
Hann sigldi allt sitt líf, var á togara, aflakóngur, í þá daga voru engir kvótar sem gerðu menn ríka.  Hann sigldi allt stríðið og hafðu með sér mat og hlýjan fatnað til að skilja eftir í fjarlægum stríðshrjáðum löndum.  Hann vann sitt eins allir aðrir vinnandi menn.

Hann var orðinn gamall maður þegar hann missti konuna.  Hafði lifað einn í fjölda ár þegar farið var ræða aðstæður hans. Hvað væri hægt að gera. 
Hann neitaði að fara að heiman á einhvers konar stofnun.  Hafði aldrei alist upp við það að fólki væri komið fyrir á slíkum stöðum.  Ætlaði að enda líf sitt heima innan um minningar og muni sem höfðu safnast að honum í gegnum tíðina.

Þá tók við þjónustuferli sem stóð öldruðum til boða, hann fékk konur til að aðstoða sig við lyfin, þrifin og innkaupin og mat sendan heim að dyrum. 
En svo undarlegt sem það er, þegar þessi þjónusta var komin í gang fóru þeir sem stóðu að baki henni að ýta á að hann færi á stofnun.  Og þau ýttu fast og ákveðið og þar endaði að hann flutti í eitt herbergi í húsi sem hann þekkti ekkert til í, með fjölda fólks sem hann hafði aldrei áður séð og langaði ekkert til að kynnast.

Herbergið hans var hálfgerð kytra, og þegar hann var fluttur þangað inn ægði þar saman húsögnum og munum frá ýmsum tímum sem sögðu að hluta sögu þessa manns.
Hann gat ekki læst að sér og starfsfólkið valsaði út og inn að eigin geðþótta.  Honum líkaði það illa, hafði ekki vanist því. 
Það var stöðugur erill og mikið um að vera, enda staðurinn undirmannaður og lítill tími til að sinna fólkinu.  Þau voru eiginlega hálf utangátta þarna, eins og þau ættu ekki þarna heima, væru lítið annað en ill nauðsyn, verkefni fyrir starfsfólkið, eða eitthvað annað sem hann áttaði sig ekki alveg á.
Hann vonaði bara að hann yrði ekki lengi þarna, fannst komið nóg, búinn að skila sínu og tími til að kveðja.

Leiðir okkar lágu saman oftar en einu sinni.  Ég settist stundum á bekk með honum og hlustaði á sögur sem hann hafði að segja, frá löngu og stundum erfiðu lífi.  Og einhverju sinni hitti ég hann á stofnuninni sem hann gisti.  Hann harðneitaði að kalla hana heimili sitt.  Í hans huga ver þetta endastöðin, geymslustaður, þangað til hann yfirgæfi þennan heim.
Saga hans var löng, of löng til að hafa alla eftir hér.  Svo ég stikla á stóru, skrái niður tæting og sendi út í veröldina.  Til minningar um einn mann sem átti sér líf, þrautir, gleði og sorg og sem gengið hefur veg sinn til enda.  
Til minningar um alla menn á öllum aldri sem áttu sér líf, þrautir, sorgir og gleði og sem gengið hafa veg sinn til enda.

Lífið, þetta sama líf og er við sjálf, rennur sinn farveg, fer sína leið, og tekur ekkert tillit til okkar áforma.

Þess vegna er heimurinn fullur af sinnisveiku fólki, mönnum á bak við lás og slá, óreglufólki á vergangi og elliheimilum þar sem býr fólk sem aldrei ætlaði þangað inn.


ih/09

Í kaldri veröld vímuefna

Það vill enginn verða vímuefnum að bráð

 

Hún var hljóðlátt barn, svolítið til hlés, líkt og hún þyrði ekki alveg að vera til.  Hún átti fáar vinkonur en traustar, sem fylgdu henni í gegnum skólakerfið og áfram fram eftir aldri.  En helst vildi hún fá að vera í friði, vera ein með bókunum sínum.  Hún gekk hljóðlega um veröldina.  Hún eignaðist maka og börn og allt virtist ætla ganga ljúflega fyrir sig.

En lífið er það sem kom fyrir hana á meðan hún var upptekinn við önnur áform.

Maki hennar var afkastamikill og duglegur.  Þau nutu vinsælda og var boðið á ýmsar uppákomur og veislur þar sem menn nutu hins ljúfa lífs.  Stundum um of að henni fannst.  Hún var varkár, þorði ekki alveg að hella sér út í þennan heim.  En pressan var mikil og smám saman sogaðist hún með fjöldanum.  Hún prófaði einu sinni.  Bara í þetta sinn.  Og þar með var hún fallin inn í heim vímuefna sem hún þekkti ekkert til.  Hún var komin út á braut sem tók af henni öll völd, veg sem hún rataði ekki um.

Hún hellti sér út í lífið af miklum ákafa.  Varð hrókur alls fagnaðar.  Blómstraði eins og menn kölluðu það. 
Hið ytra var hún skemmtileg, uppáfyndingasöm og stjórnlaus.  Hið innra var hún skelfingu lostin.  Hún hafði engin tök á því sem var að gerast.  Æddi bara stjórnlaust áfram eins og hver dagur væri sá síðasti.

Svo kom að hún var ekki lengur talin hæf til að annast börnin sín og þau voru tekin af henni.  Maki hennar reyndi að hjálpa henni til baka en var sjálfur of langt leiddur til að geta gert nokkuð.  Hann hvarf sína leið.  Eignirnar átust upp og loks kom að hún var ein í lítilli kjallaraholu með nánast ekki neitt sér til handa. 
Allur hennar hugur og allt sem hún gat önglað saman fór í næsta skammt, leigan mátti bíða, allt annað mátti bíða.  En leigusalinn var ekki sammála svo hún missti íbúðina og fór á vergang.
Það hafði aldrei hvarflað að henni að hún myndi enda sem útigangskona.  Það var aldrei hluti af hennar áformum.

Nú fóru dagarnir í að þræða leikvelli og bekki þar sem hún gat setið og fengið sér eitthvað til að lina fráhvarfseinkennin, sársaukann.  Hún var ekki mikið með sínum líkum, en komst þó ekki hjá því að hafa samskipti við þau til að nálgast skammt ef hann stóð henni til boða.
Á næturnar fann hún sér skot þar sem hún gat lygnt aftur augum stund og stund.  Kjallaratröppur þar sem yl lagði frá lífinu fyrir innan eða ruslageymslur sem gáfu skjól fyrir veðri og vindum.  Stundum fann hún auða íbúð þar sem hún hafði aðgang að hreinlæti og öðru sem nú stóð henni ekki alltaf til boða, þá varð henni hugsað til fyrri daga.  Hún reyndi að láta lítið fyrir sér fara, en stundum kom einhver að henni og rak hana í burtu. Hún reyndi aldrei að malda í móinn, fór bara sína leið í leit að nýjum svefnstað, öðru skjóli.  Þannig liðu árin eitt af öðru.
Ég sá henni stundum bregða fyrir, með plastpokann sinn, sem innihélt allar hennar eigur.  Ég leit í aðra átt, lét sem ég sæi hana ekki og hraðaði mér burt.

Hún sagði mér sögu sína og ég skráði hana niður.  Hún bað ekki um að saga hennar yrði send út í veröldina.  Bað ekki um neitt.  Taldi sig ekki þess verða.  Vildi bara fá að vera í friði.
En ég sendi sögu hennar út í veröldina.  Geri það fyrir mig, fyrir okkur öll sem sjáum ekki litlu stelpuna sem vildi fá að vera í friði með bókunum sínum né ungu konuna sem vildi fá að ganga hljóðlega um veröldina.  Hún er þess verð.


ih/09

Á bak við lás og slá

Það ætlar enginn að lenda á bak við lás og slá

Hann ætlaði að verða geimfari, ferðast um himinhvolfið, til fjarlægra stjarna og pláneta.  Hann var ungur, að byrja lífið með stóra drauma.  Var ákveðinn í að mennta sig , verða eitthvað, svo hann gæti látið alla sína drauma rætast.

En lífið er það sem kom fyrir hann á meðan hann var upptekinn við önnur áform.

Skólagangan var honum erfið.  Hann var ofvirkur og hvatvís, með athyglisbrest, fljúgandi greindur, athafnasamur, með dásamlegt hugmyndaflug, lifandi og skemmtilegur.  En heilinn var ekki að virka eins og normið sagði til um. 

Hann gat lært en þegar kom að því að skila því sem hann kunni á prófi, þá átti hann í basli.  Höndin sem stýrði pennanum fór aðra leið en heilinn skipaði fyrir um.  Hún hlýddi hljóðan orðanna ekki reglum málfræðinnar.  Öll hans próf voru því stafsetningapróf, sem hann átti ekki séns í.

Hann varð utanveltu, kerfið sá engan tilgang í að eyða tíma og peningum í hann.  Vandamálin fóru að hrannast upp.  Fyrst skólakerfið hafnaði honum komu önnur sjálfkrafa í kjölfarið.  Reiði, sársauki, örvænting uxu innra með honum.  Urðu smám saman ofviða honum, óviðráðanleg.  Brutu hann niður.  Hann var komin út á veg sem hann þekkti ekkert til og kunni ekkert á.

Hann fetaði þennan veg hægt og varlega í byrjun, en smám saman óx honum kjarkur.  Það voru fleiri hans líkar á þessari leið.  Það var skjól í því að vera ekki einn.  Þeir mynduðu bandalag, ætluðu að sýna heiminum hvað þeir gætu, hvers þeir væru megnugir.  Þeir byggðu sér heim sem hæfði ofvirkum hugum þeirra og hvatvísi.  Þeir tóku djarfar ákvarðanir, áttu óraunsæjar hugmyndir og framkvæmdirnar voru stórbrotnar.  Þeir risu hátt.

Því hærra sem menn rísa þeim mun stærra verður fall þeirra.  Þeir voru komnir öngstræti, komust ekki lengra, urðu hræddir, gerðu mistök, réðu ekki við ástandið, féllu og sátu uppi með allt aðrar afleiðingar en þeir lögðu upp með.  Kerfið tók við þeim, varð að borga.

Vegir okkar mættust einhvers staðar á leiðinni.  Ég var ung og djörf og stoppaði og skoðaði þessa leið sem þeir voru á, nógu lengi til að skilja reiðina, sársaukann og kerfið sem brást.  Ég varð hrædd og yfirgaf veginn svo fljótt sem ég gat.  Hafði ekki kunnáttu til að gera þeim gang, til að draga þá með mér, burt frá þessum stað.

Nú skerast leiðir okkar aftur, þú sækir mig heim, segir mér sorgir þínar og ótta, sögur til að bera áfram.  Og ég hlusta, heyri og sé sorg þína og örvæntingu og stundum finnst mér sem þú sért af öðrum heimi, eigir enga von.  
Svo þagnar þú, horfir til himins og það er sem þú hverfir stutta stund, sért farinn í hugarferð um himingeyminn og þá veit ég að þarna inni er drengurinn sem ætlaði að verða eitthvað, ungi maðurinn sem lagði af stað út í lífið með stóra drauma og miklar væntingar og áform og ég veit þú átt þér von.  Svo ég verð við bón þinni, skrái niður sögu þína og sendi hana út í veröldina.


ih/09


 

Sinnisveik

Við leggjum ekki upp með þá ætlan að verða sinnisveik

 

Sérhver persóna í verkinu á sína eigin sögu, sem ég ætla að láta fylgja í framhaldi af verkinu sjálfu.

Hún ólst upp í skjóli ástríkra foreldra, við leik og störf, átti sína uppáhalds brúðu og var hamingjusöm.
Svo óx hún úr grasi, hitti pilt, varð ástfangin og flutti með honum til hans heima í fjarlægu landi.  Þau ætluðu að feta veginn saman, áttu litrík áform, ætluðu að sigra heiminn.

En lífið er það sem kom fyrir hana á meðan hún var upptekin við önnur áform.

Hann reyndist henni ekki vel, var vondur við hana, og smám saman brotnaði hún niður.  Hún var á vegi sem hún rataði ekki um, átti engan að, engan til að leita til, vissi ekki hvað hún átti að gera, rataði ekki til baka.

Allt hennar líf breyttist, einnig hún sjálf.  Hún fór að mála sig og klæða undarlega, varð einræn og undarleg í háttum, hún var einmana og hrædd. 
Hún fann fyrir augnaráði umhverfisins, heyrði pískrið og hláturinn, en hún var ráðvillt og vissi ekki hvað hún átti að gera, átti engan að. 
Hún gerði það eina sem hún gat gert, hélt áfram þennan veg sem hún var stödd á, í von um að finna hliðarveg, skot eða kima, sem gæti leitt hana til baka.

Hún hvarf æ lengra inn í tættan heim sinnisveikinnar uns hún virtist með öllu horfin. 
Það mátti þó sjá ljósglætu af og til, hún hafði tekið uppáhalds brúðuna sína með sér í þessa háskaför og af og til sást hún sitja með hana í fanginu og söngla til hennar á sínu framandi máli.  Þá virtist hún finna frið og ró í hjarta sínu, líkt og hún hyrfi til baka til þess tíma er hún var lítil stúlka í föðurgarði.

Þar kom að hún yfirgaf þessa veröld, vegurinn var genginn til enda.  Einhver lagði brúðuna hennar í kistuna hjá henni. 

Vegir okkar skárust nokkrum sinnum á leiðinni.  En ég sá aldrei stúlkuna á bak við undarlegu andlitsmálninguna og fatnaðinn.  Ég var ung og hljóp minn veg til að missa nú ekki af neinu því sem lífið hafði upp á að bjóða.
Ég hafði ekki það vit sem þarf til að stoppa og gefa hlýlegt bors, mjúka hönd og falleg orð.  Mér lá svo á, mátti ekki missa af lífinu.

Svo lá leið okkar aftur saman nú, svo löngu, löngu seinna og loksins sá ég stúlkuna að baki sinnisveikinnar. Litlu stelpuna, sem saknaði mömmu og pabba, ungu konuna sem átti alla þessa björtu drauma, sem ætlaði að sigra heiminn með ástinni einni saman.

Og nú staldra ég við, tek þig í fang mér og held þér fast að hjarta mínu og segi, vertu ekki hrædd, ég skal vísa þér veginn heim aftur, ég skal segja veröldinni hversu lítið bors, mild hönd og falleg orð skipta miklu máli í lífi þeirra sem eru án þessa. 

Ég skal segja veröldinni sögu þína.


ih/09

Svona er lífið

Við göngum okkar veg umlukin óteljandi hugmyndum,
margvíslegum væntingum og litríkum áformum.

 

Lífið er það sem kemur fyrir okkur á meðan við erum upptekin við önnur áform. 
Og við tökum afleiðingunum, við borgum.

Við leggjum ekki upp með þá ætlan að verða sinnisveik.

Það er ekki ætlun neins að lenda á bak við lás og slá.

Það vill enginn verða vímuefnum að bráð. 


Það má vel vera að við viljum verða gömul,
en við ætlum ekki að enda ævina á elliheimili, með stútkönnu og bleyju.

En lífið er það sem kemur fyrir okkur á meðan við erum upptekin við önnur áform. 

Þess vegna er heimurinn uppfullur af sinnisveiku fólki, mönnum á bak við lás og slá,
vímuefnaneytendum á vergangi og  elliheimilum uppfullum af fólki sem ætlaði aldrei þangað inn

Forsaga:

SVONA ER LÍFIÐ er heiti á verki sem ég hef verið að vinna og setja saman í eina heildstæða mynd.  Verkið samanstendur af 6 ljósmyndum sem hver segir sína sögu sem og texta sem tilheyri hverri mynd. 
Ég get ekki sagt að ég sé höfundur þessa verks þar sem hver mynd tilheyrir fjölda einstaklina og sérhver texti er saga margra.  En ég tek ábyrgð á framsetningunni.

Upphafið að öllu saman var margslungið ferli sem spannaði langan tíma. 
Það kom í gegnum drauma, með fólki sem sótti mig heim, sagði mér sögur, vildi að ég kæmi þeim áfram, gerði eitthvað við þær.  Sögurnar lifðu áfram í höfðinu á mér, í vöku sem draumi, vildu öðlast viðurkenningu, tilverurétt, eigið líf. 
Ég endaði með að svara kallinu, skráði þær niður, hugsaði og velti vöngum og ákvað loks að nota bæði mynd og orð til að koma þeim á framfæri.
Ég hófst handa, skrifaði sögu hvers og eins, tók ljósmyndir, vann myndir, fékk fólk til að sitja fyrir, sat fyrir sjálf þar sem engan annan var að fá, vildi gera þetta vel, láta söguna hafa áhrif á lesandann og myndirnar kalla fram tilfinningar hjá þeim sem á horfðu, vildi skapa sterk viðbrögð í máli og myndum.

Ég gaf ferlinu vinnuheitið Darling boy (Beautiful boy,) sem er heiti á lagi eftir John Lennon, þar má finna þessa setningu Life is just what happens to you, While your busy making other plans eða Lífið er það sem kemur fyrir þig á meðan þú ert upptekin við önnur áform.
Það er einmitt þannig sem lífið er, einmitt það sem kom fyrir þetta fólk sem sótti svona stíft að mér.  Það sem kemur fyrir okkur öll.

Ég vann verkið ekki frá a-ö, heldur fór úr einu í annað, bætti smá við hér og tók burt smá þar og fetaði mig þannig í gegnum verkefnið.  Þannig var ég hálfnuð með myndatökurnar þegar ég tók myndina fyrir formálann, fyrsta myndin sem ég tók varð númer tvö í ferlinu, ég fékk afnot og sýningaraðstöðu í anddyri Norræna hússins og þannig flæktist þetta fram og til baka.  En loks stóð ég uppi með heilstætt verk til að senda út í lífið.

Samantektin og textinn í sýningaskrá hljómar svona:

Við göngum okkar veg umlukin óteljandi hugmyndum, margvíslegum væntingum og litríkum áformum. (mynd 1)
En lífið er það sem kemur fyrir okkur á meðan við erum upptekin við önnur áform.
Og við tökum afleiðingunum, við borgum. (mynd 2).
Við leggjum ekki upp með þá ætlan að verða sinnisveik (mynd 3). 
Það ætlar engin að lenda á bak við lás og slá (mynd 4). 
Við viljum ekki verða vímuefnum að bráð (mynd 5). 
Það má vel vera að við viljum verða gömul, en við ætlum ekki að enda ævina á elliheimili, með bleyjur og stútkönnu (mynd 6)
En lífið, þetta sama líf og er við sjálf, rennur sinn farveg, fer sína leið, og tekur ekkert tillit til okkar áforma.
Þess vegna er heimurinn fullur af sinnisveiku fólki, mönnum á bak við lás og slá, óreglufólki á vergangi og elliheimilum þar sem býr fólk sem aldrei ætlaði þangað inn.

--------------------

Þannig voru mínar hugmyndir, væntingar og litrík áform verkinu til handa.  En lífið sem er ég fór sína leið, sinn eigin farveg. 

Einhvers staðar á leiðinni missti ég vinnuna, það var ekki alslæmt, því þar fékk ég tíma sem ég gat notað í þetta verk, en með vinnunni fóru tekjurnar svo það var varla nóg til að halda uppi heimilinu, hvað þá til að prenta út og ganga frá stórum myndum til sýningar, og aðstaðan í anddyrinu var allt í einu á reiki.  
Allt í einu fóru ýmis öfl í gang, ýmsir þættir að spila saman og hindra áform mín.  Og þá voru góð ráð dýr. 

Vil ég minnka vægi myndanna, gera þær litlar á kostnað áhrifanna sem stórar myndir gefa.  Nei, kemur ekki til mála. 
Ég er búin að leggja allt mitt í þetta verk.  Og hvort heldur það er gott eða lélegt, verði grand sýning eða ekki, þá neita ég að gera lítið úr því með því að draga úr og sætta mig við eitthvað annað, eitthvað minna.
Og þá stóð eftir spurningin hvað geri ég nú?

Svarið er einfalt, það sama og alltaf, held ótrauð áfram, gef málinu lengri tíma, tek eina mynd í einu, geri hana sýningarhæfa, læt prenta hana og vinna og feta mig þannig áfram í gegnum þessa torfæru þar til ég get opnað sýningu með pompi og prakt eða ekki.

En ..., það er alltaf eitthvað en, ... þangað til ætla ég að hafa forsýningu á netinu, leyfa ykkur að skoða verkið, lesa texta og skoða myndir.  Að vísu er það missir að myndirnar eru litlar á netinu sem og að geta ekki horft á viðbrögð áhorfenda, en ég ætla samt að hafa þennan háttinn á, fólkið að baki hverri mynd á það inni hjá mér.  
Ég mun setja inn eina mynd og texta í einu og bið ykkur að setja einhver orð, ummæli (comment) við hverja færslu (neðst á síðunni) þó ekki sé nema, hæ og bæ, til að fá fram einhver viðbrögð og sjái hvort það sé tvö hundruð þúsund króna virði eða meir að setja upp þessa sýningu.

Góða skemmtun.

---------------------------

Eenglis version

THATS LIFE is a name of a project I’m working on and will make into an exhibition. The whole work is 6 photos which all tell a story along with a text belonging to each photo
I can’t claim I am the author of this work since each photo represents so many people and each text tell the story of so many. But I will take responsibility for how it’s presented.

The beginning of it all was along and complex process over a long period of time.
It came to me through dreams, with people that came to me and told me their stories, wanted me to tell them to others, do something with them.
The stories lived on in my head, in wake as well as dreams, wanted to get their own acceptance, existence, their own life.
At last I answered the call, wrote them down, thought and wondered about how to work this, and at last decided to use both photos and words to present them to the world.
I started by writing each story, took photos, worked on the photos, I wanted to do this well, let the stories have impact on the reader and the picture call for respond, feelings from those looking, I wanted to create strong reactions in words and pictures.

I gave the process the working name Darling boy (Beautiful boy), which is a name of a song by John Lennon, in it I found this wonderful words, Life is just what happens to you, While your busy making other plans.
That’s exactly how life is, exactly what happened to those people who visited me in my dreams, what happens to us all in one form or another.

I didn’t work this from a-z, rather from one to another and back, improved it some here and there, and like that I walked through this process. I was half way through the photographing when I took the photo that should start this story, and the first photo I took became the second photo in this work, I got a place to put up the exhibition, in the Nordic House in Iceland, and so on it went back and forth. At last I had finished my work. It was ready to be sent out to the world.

The program was to sound something like this:

We walk our path surrounded by uncountable ideas, all kinds of expectations and colorful plans (photo 1).
But life is just what happens to you, While your busy making other plans. And we take the consequences. We pay (photo 2).
We don’t start life expecting to be mentally ill (photo 3).
It’s nobody’s intention to end up behind bars (photo 4).
We don’t want to become addicts (photo 5).
Maybe we all want to be old, but we don’t intend to end our life’s in an old peoples home with a glass with lid on it and a diaper (photo 6).
But life, the same life that’s us, goes its own way, in its own path, and takes no notice of our plans.
That’s why the world is filled with mentally ill people, men behind bars, addicts living on the streets, and old people’s homes full of people that never intended to live there.

---------------------

But somewhere on the way I lost my job, it wasn’t all bad, for now I had more time for this work of mine, but with the job I lost my income so there was hardly enough to pay for the food and other things we need, and absolutely none to pay for printing and framing large photos and the facility in the Nordic House was not as available as before.
It was like many different forces had gathered to stop my plans. And then I had to think it all over again.

Will I diminish the work, the photos, at the cost of the impact large photos have? No, I will not.
I have given this work all my best. And whether it’s good or bad, will become a grand exhibition or not, I will not diminish it by making it lesser or accept something other, something less.
So now the question was, what will I do now?

The answer is simple, the same as always, I will keep on, give a longer processing time, take one photo at time an have it printed and framed and so on I will walk through this barrier I’m facing.

But ..., there is always a but ..., until the I will have a preshow on the internet, let you have a look at my work, read the text and examine the photos. Of course it’s a loss how small the photos are on the internet and for me not to be able to se peoples expressions, but still this is how I will do it, I owe it to the people behind the work.

I will put in one photo with some text at a time and ask you to express your ideas and thoughts about them.

Enjoy the show.

 

 

Óður til pabba

Ef smellt er á mynd þá opnast stærri mynd

Ræturnar lágu í Þykkvabæinn

Draumur um svarta sanda ...

... fjöll ...

Skipstjórinn

Kartöflubóndinn

... firði ... 

og framandi strendur

 

Hans heimur

 

Einn kemur þá annar fer

  

Forsaga:
Verkið Óður til pabba hófst í upphafi sumarfrís míns og fól í sér að nota sumarfríið til að ferðast um landið með gamla stólinn hans pabba í farangrinum og stilla honum upp við ólíkar aðstæður og taka af honum myndir.

Ferðalagið var ekki með öllu handahófskennt, það voru þrír staðir sem höfðu togað í mig til nokkurs tíma, Snæfellsjökull, Jökulsárlón og Kjölur og lagði ég sem leið lá á þessa þrjá staði.

Þegar öllum ferðum var lokið og myndirnar orðnar fleiri hundruð settist ég niður og fór að skoða afraksturinn, hann var upp og ofan eins og gerist og gengur.  Ég vann myndir, reyndi að skipuleggja þær á einhvern hátt og velti fyrir mér hvernig ég gæti komið þessu öllu saman í heilstæða mynd.  Þetta ver hvorki auðsjáanlegt né auðvelt verk.

Þá dreymdi mig draum.  Ég horfði á verkið uppsett með tilteknum myndum sem þegar voru komnar og einnig nýjum.  Myndunum var raðað upp þrjá langs og þrjár þvers, myndirnar í miðjunni mynduðu því kross, sem táknaði kjarna verksins, pabba.
Myndin í miðjunni var af krossgötum í fjórar áttir, sem táknuðu fortíð hans, líf og störf, myndirnar í hornunum fjórum táknuðu hugskot, drauma og hugmyndir manna.
Neðsta myndin var vísun í rætur hans, uppruna, fæðingarstað.  Efsta myndin var líf hans og heimili.  Myndirnar til hliðar voru þau tvö störf sem hann gegndi og unni, hafið og garðyrkja.  Hornin fjögur eða hugskotin táknuðu fjöll, firði, svarta sanda og framandi strendur.  Æðislegur draumur og ég fór á flug.  Fann myndir við hæfi og bætti við því sem á vantaði.

 

En eitthvað vantaði.  Eitthvað var ekki alveg eins og það átti að vera.  Ég velti málinu fyrir mér, fram og aftur, aftur og fram og þá dreymdi mig annan draum og loks skildi ég hvað var að.
Verkið Óður til pabba er ekki myndlistarsýning með snilldar myndum, það er gjörningur og hefur verið gjörningur frá upphafi.  Verkið er ferðin um landið þar sem ég lék mér með myndavél og stól og hugsa til pabba, sem ég virðist sakna endalaust.  Öll ferðin frá fyrsta degi og allt sem hún bar með sér er verkið Óður til pabba, allt eins og það leggur sig.

Ég endaði ferlið með sýningu í sýningasal Íslenska grafíkfélagsins, 23. september 2007.  Vegna aðstöðunnar í sýningasalnum setti ég myndirnar upp i röð hringi9nn í kringum salinn.  Sömu röð og hér fyrir ofan.

Óður til pabba
Þann 23. september 2007 mun Inga Helgadóttir opna sýningu sína Óður til pabba.

Óður til pabba er gjörningur, ferðir um land og borg með stól og myndavél og hugsanir til pabba.
Öll ferðin frá fyrsta degi og allt sem hún bar með sér er í reynd verkið Óður til pabba. Ljósmyndasýningin er ferðalok gjörningsins.
Sýningin er opin sunnudaginn 23. sept. og síðan frá 27. – 30. september milli kl. 15:00 – 18:00.

Undir þungu fargi

 

Trjábúturinn er tákn okkar allra, sambland af dýri og guðlegum anda.  Dýrið sést á ‘óæðri’ enda trjábútsins en andinn er sá ósýnilegi kraftur sem býr innra með trénu og stýrði vexti þess áður en það var fellt.
Trjábúturinn virðist vera að hlaupa en kemst hvergi vegna fargsins sem heldur honum föstum.
Steininn, sem hvílir ofan á trjábútnum, er grár og óreglulegur í laginu og táknar farg allra þeirra hugsana, hugmynda, fordóma og trúar, sem maðurinn burðast með í gegnum lífið.
Sterkasta farg mannsins felst hins vegar í rótinni sem heldur honum föstum á jörðinni.
Milli rótarinnar og trjábútsins og aftur trjábútsins og steinsins er bil, tóm, ekki neitt.  Þetta sama ekki neitt og inniheldur allt.  Lífið.
Stálteinarnir tákna kraft lífsins, sem ber í reynd allar byrðar mannsins svo fremi að hann þori að sleppa tökunum, mikilvæginu, éginu.



Forsaga:
Þegar melarnir í Vesturbænum voru að byggjast upp, gripu menn tækifærið og plöntuðu trjám og til að tryggja að þau yxu var þeim plantað frekar þétt, til að þau fengju skjól hvert af öðru á berangrinu.  Trén döfnuðu vel, en einhvern veginn varð það svo að sumir tímdu ekki að grisja og því fór svo að margir garðar urðu eins og hálfgerðir skógar.

Þegar ég flutti í gamla hverfið mitt sem fullorðin manneskja eignaðist ég einn svona skóg með grönnum trjástofnum og umfangslitlum trjákrónum.  Skógurinn hafði hindrað sólinni aðgang að garðinum og skapað kjörið vaxtarsvæði fyrir mosa og margskonar illgresi.
Það var því hafist handa við að breyta og lagfæra ástandið, 12 tré voru felld í fyrsta umgang og það sást varla högg á vatni, enda stóðu 24 tré eftir.  Mosinn var rakaður og fluttur burt, heilir 12 sekkir, sáð var grasfræjum í flötina, illgresi hreinsað úr beðum og blómum og öðrum jurtum plantað í þess stað.
Nokkrum árum síðar, þegar trjákrónurnar höfðu náð að jafna sig og breiða úr sér og auðveldara var að sjá hvaða tré ættu að standa áfram, var ákveðið að fella fleiri tré.  Aftur voru 12 tré felld, þetta var heljarinnar verk, að vísu notuðum við nú vélsög þar sem við höfðum handsagað áður, svo þetta gekk ágætlega.  Trén voru söguð í búta svo auðveldara væri að flytja þau burt.
Og viti menn, mitt í allri trjáhrúgunni fann ég fjársjóð.  Trjábút.  Í huga mér varð til mynd, fullmótað listaverk sem standa átti í garðinum og bera heitið Undir þungu fargi. 

Ég tók bútinn afsíðis þar sem ég gat verið örugg um að honum yrði ekki hent og til frekari öryggis tilkynnti ég öllum hvað ég ætlaði að gera við hann og strax og tækifæri gafst hófst ég handa.
Þetta var stór bútur og þungur, svo ég þurfti aðstoð bóndans við að vinna hann.  Við bjuggum okkur til talíu svo við gætum lyft bútnum upp og síðar stórum steinhnullungi sem ég ætlaði að láta hvíla ofan á honum.  Trjábútinn ætlaði ég að festa við rótina sem hann hafði vaxið upp frá og milli rótar og trjábúts og svo aftur trjábúts og steinhnullungs ætlaði ég að setja stálteina svo bil yrði á milli.

Nú er verkið búið að standa í garðinum í fjöldamörg ár, sumar sem vetur, hefur fengið á sig öll veður og látið á sjá eins og skapari þess.  En það stendur enn og mun standa en um sinn.  

Andartak

Myndirnar, sem mynda verkið Sól rís, sól sest, voru teknar á stysta degi ársins 1974. Frá þeim degi varð hugmyndin að verkinu Andartak til.
Þegar ég sá myndirnar ákvað ég að skeyta þær saman í eina heildarmynd sem sýna myndi lífgöngu eða tilvist okkar allra.
Ég gerði margar tilraunir með mismunandi tækjum sem til voru á mismunandi tímum en það var ekki fyrr en árið 2003 að allar forsendur, s.s. tölvur, skannar og myndvinnsluforrit, voru fyrir hendi til að ljúka verkinu.

Eftir þessi 29 ár sem liðin voru frá því ég tók myndirnar voru filmurnar ekki í sem besta ástandi en með aðstoð dóttur minnar Helgu Margrétar Gísladóttur voru myndirnar skannaðar inn, hreinsaðar, lagfærðar og skeyttar saman.  

Að skeyta saman myndir teknar á ólíkum tíma dagsins er ekki eins auðvelt og það hljómar því þó liturinn virðist samfelldur er mikill litamunur á morgni og kvöldi og gera þarf skilin þar á milli samfelld.  En eins og sést hér fyrir neðan tókst verkið með ágætum..   Myndverkið Sól rís, sól sest varð til.

Myndverkið táknar fæðingu og dauða manna og andartakið á milli þessara tveggja þátta, tilvist okkar allra.
Þegar fyrri hluti verksins var orðinn að veruleika lá beinast við að gera síðari hluta þess, sem táknar dauða manna og fæðingu nýs lífs og andartakið milli þeirra þátta.  Það var mun auðveldara þar sem stafrænar myndavélar höfðu nú bæst í tækjaflotann og á stystu nótt ársins 2005 varð til myndverkið Sól sest, sól rís.  Saman mynda þessi tvö verk heildarverkið Andartak.  

Sól rís, sól sest og á milli þessara tveggja þátta er örstutt vegalengd.  Andartak.
Þannig er það einnig í æviskeiði manns.  Menn fæðast og deyja og á milli þessara tveggja þátta er örstutt vegalengd.  Andartak.

Líkt og sólin rís fæðumst við inn í þennan heim.  Framan af er leiðin flestum greið, hallar jafnvel undan fæti svo auðvelt er fyrir litla mannveru að valhoppa áfram veginn.  Svo dettum við inn í unglingsárin og verðum of stór, of lítil, of feit, of mjó, samkynhneigð, gagnkynhneigð, ástfangin, í ástarsorg og allt þar á milli.  Hugmyndir á hugmyndir ofan.  Of eða van.

Þaðan í frá er leiðin ekki jafn greiðfær.  Við bröltum áfram veginn yfir urð og grjót og gjarnan upp í mót eins og skáldið sagði, þar til síðasti áfanginn er klifinn og vegurinn genginn til enda.

Sól sest, sól rís og á milli þessara tveggja þátta er örstudd vegalengt.  Andartak.
Þannig er það einnig í dauða manns.  Menn deyja og fæðast og á milli þessara tveggja þátta er örstutt vegalengd.  Andartak.

Líkt og sólin sígur í hafið hverfum við frá þessum heimi inn í haf eilífðarinnar þar sem við sameinumst öll í eitt.  Þar er ekkert ég, ekkert þú, ekkert hann eða hún.  Enginn hugmynd á hugmynd ofan.  Ekkert of eða van.  Ekki neitt.  Það sem við í reynd erum.  Líf.

Og áður andartakið er liðið fer fóstur að vaxa í móðukviði.  Þegar það er fullvaxið rís upp nýr einstaklingur.  Nýtt ég, nýtt þú, hann eða hún.  Nýtt æviskeið.  Örstudd vegalengd.  Andartak.  

Þrjár sólir á lofti og logandi kross í hverri sól

Mig dreymdi draum, þrjár sólir á lofti og í hverri sól var logandi kross.  Ég var í ástandi milli svefns og vöku svo ég gat horft og hugsað um leið.  Sólirnar voru ægi fagrar, geislar þeirra mynduðu píramída og upp að píramídanum lá gullin vegur.
Á meðan ég horfði á þetta undur var ég að hugsa að ég yrði að búa til mynd af þessu.  Ég vissi að ég gæti aldrei náð fram því sem ég horfði á svo ég ákvað að gera táknmynd þess sem ég sá.  Sólirnar áttu að líta út eins og tannhjól með krossi í miðju, og geislarnir eins og tennur í tannhjóli, hugmyndin um tennurnar var sú að þær gætu þá snúist hver í annarri, út frá geislunum skyldu liggja línur sem mynduðu píramída og aðrar línur sem mynduðu veginn upp að píramídanum.  Eiginlega var ég með afar einföld og geometric form í höfðinu.
Þegar ég vaknaði rissaði ég niður drauminn, ég leitaði einnig upplýsinga um drauma sem þennan, eina sem ég fann var að þrjár sólir á lofti í draumi væri gott tákn, einhvers konar dulspeki tákn, en þá væru sólirnar hver upp af annarri, sem var ekki í mínu tilviki, sólirnar sem ég hafði horft á voru hlið við hlið.
Ég velti því lengi fyrir mér hvernig ég ætti að gera þessa mynd, prófaði að teikna hana, síðan vatnslita, en fannst það ekki fullnægja því sem ég vildi ná fram.  Loks teiknaði ég myndina upp, lét æta hana á plötu og bjó til grafíkmynd.

Ég var sæmilega ánægð um stund, en fannst samt alltaf eins og þetta væri ekki alveg fullnægjandi.  Það vantaði líf og kraft í myndina.  Í draumnum hafði mér verið hugsað til Keilis þegar ég horfði á píramídann svo mér datt í hug að taka ljósmynd af Keili og sjá hvort ekki væri hægt að sameina ljósmyndina grafíkmyndinni. 

Ég ætlaði að ná mynd af Keili með sól yfir miðju fjallinu sem síðan væri hægt að klóna í þrjár sólir.  Myndatakan fór samt svo að á myndinni sem ég tók var himininn skýjaður og afar kraftmikill, mér fannst það bara svolítið flott og eiginlega tákn um kraft þess sem ég hafði séð, sólirnar voru hvort sem er tákn um eitthvað og því ekki nauðsynlegt að hafa raunverulegar sólir í myndinni, það merlaði skemmtilega á sjóinn og ímyndunaraflið var alveg nægjanlegt til að ég sæi gullin veg út úr því.

 

 Þá var það bara spurningin hvort hægt væri að setja þessar tvær myndir saman, það var ekki nógu gott, svo ég teiknaði nýja mynd í tölvunni, með því móti gat ég haft formin einföld, hrein og geometric, flott Þá var það bara spurningin hvort hægt væri að setja þessar tvær myndir saman, það var ekki nógu gott, svo ég teiknaði nýja mynd í tölvunni, með því móti gat ég haft formin einföld, hrein og geometric, flott táknmynd. 

Síðan setti ég þessar tvær myndir saman og ég var bara nokkuð ánægð með útkomuna.  Hún er ekkert lík því sem ég sá í draumnum en túlkar fullkomlega táknmynd draumsins.